Duurzame tapes: milieuvriendelijke alternatieven voor verpakkingsband

De verzenddoos is van gerecycled karton, het opvulmateriaal is van papier en het etiket is FSC®-gecertificeerd. En dan plak je de doos dicht met een strook plastic tape. Die ene strook kan ervoor zorgen dat de ontvanger de hele doos niet meer bij het oud papier kan doen, althans niet zonder eerst de tape te verwijderen. Dat is precies waarom steeds meer bedrijven hun verpakkingstape onder de loep nemen. Duurzame alternatieven zijn er inmiddels volop, en ze presteren niet minder dan de plastic variant die ze vervangen.

Waarom plastic tape een probleem is bij recycling

Conventionele verpakkingstape is gemaakt van polypropyleen (PP) of polyvinylchloride (PVC) met een lijmlaag op basis van acrylaat, hotmelt of solvent. Het materiaal is sterk, goedkoop en hecht op vrijwel elke ondergrond. Daar zit het probleem niet.

Het probleem ontstaat bij de recycling. Wanneer een kartonnen doos met plastic tape in de oudpapierstroom belandt, moet de papierfabriek die tape eruit filteren. Kleine hoeveelheden plastic worden in het recyclingproces als productvreemde vervuiling verwijderd, net zoals nietjes en vensterfolie. Maar tape zit vaak over de volledige breedte van de doos en soms op meerdere plekken. Bij grote volumes worden de filterkosten hoger en neemt het risico op vervuiling van het recyclaat toe.

Daar komt bij dat de lijmlaag van plastic tape als sticky in de pulper kan achterblijven. Die kleverige resten hechten zich aan de recyclingapparatuur en het geproduceerde papier. Papierfabrieken kunnen dit opvangen, maar het kost energie, chemicaliën en tijd. Hoe minder verstorende elementen er in de oudpapierstroom zitten, hoe efficiënter en schoner het recyclingproces verloopt.

Papieren tape als directe vervanger

De meest voor de hand liggende duurzame vervanger is papieren tape, ook wel kraft tape genoemd. Het materiaal is kraftpapier met een lijmlaag op basis van natuurlijk rubber (solvent) of hotmelt. Papieren tape kan samen met de kartonnen doos in de oudpapierstroom worden gerecycled, zonder dat de ontvanger iets hoeft te verwijderen. De tape lost gewoon mee op in de papierpulper.

De kleefkracht van papieren tape met natuurrubberlijm is vergelijkbaar met die van standaard PP tape. De solventlijm dringt door in de bovenste laag van het karton en creëert een hechting die bij normale belasting niet loslaat. Een bijkomend voordeel: de hechting wordt na verloop van tijd sterker, omdat de lijm verder in de kartonvezels trekt. Papieren tape is handscheurbaar, wat het gebruik op de inpaktafel versnelt, en beschrijfbaar, handig als je extra markeringen wilt aanbrengen.

Qua afmetingen is papieren tape beschikbaar in breedtes van 25 tot 75 mm en rollengtes tot 66 mtr of meer. De dikte van de tape wordt uitgedrukt in my voor de lijmlaag en in g/m2 voor het papier. Gangbare papiergewichten liggen tussen 60 en 80 g/m2. Zwaardere varianten tot 120 g/m2 bestaan voor toepassingen waar extra treksterkte nodig is, zoals zware verzenddozen of palletdozen.

Papieren tape is ook bedrukt leverbaar, bijvoorbeeld met een bedrijfslogo of een duurzaamheidsboodschap. Voor bedrijven die hun merkidentiteit doorvoeren tot in het kleinste detail, is dat een bijkomend voordeel dat plastic tape niet altijd biedt in dezelfde prijsklasse.

Gomtape voor maximale hechting en veiligheid

Gomtape (ook wel gummed tape of watergeactiveerde tape genoemd) gaat een stap verder dan papieren tape. Het materiaal bestaat uit kraftpapier met een plantaardige gomlaag die pas hecht na bevochtiging met water. Zodra de gomlaag nat wordt, dringt de lijm diep in de vezels van het karton en vormt bij het drogen een permanente verbinding. Het resultaat is een hechting die sterker is dan het karton zelf: wie de tape probeert te verwijderen, scheurt het karton mee.

Die eigenschap maakt gomtape bijzonder geschikt voor twee toepassingen. Ten eerste voor zware dozen waar een permanente, niet-hersluitbare sluiting vereist is. Ten tweede voor zendingen waar manipulatiebestendigheid belangrijk is: de doos kan niet ongezien worden geopend, omdat elke poging zichtbare schade aan het karton veroorzaakt.

Gomtape vereist een dispenser met waterreservoir of een sponssysteem dat de gomlaag bevochtigt op het moment van afrollen. Dat is een extra investering ten opzichte van een standaard taperoller, maar voor bedrijven met middelgrote tot hoge verzendvolumes verdient die investering zich terug in hechtingsbetrouwbaarheid en minder retourzendingen door opengebarsten dozen. Gomtape is volledig recyclebaar: het papier en de plantaardige gom lossen mee op in de papierpulper zonder restvervuiling.

Bio-based tape en PLA als innovatieve opties

Naast papieren alternatieven bestaan er tapes waarvan de drager is gemaakt van hernieuwbare grondstoffen. Bio-based cellulose tape heeft een transparante drager van cellulose (gewonnen uit hout- of plantenvezels) in combinatie met een lijmlaag van natuurlijk rubber. Het resultaat lijkt visueel op conventionele transparante tape, maar is biologisch afbreekbaar en composteerbaar. Voor bedrijven die om esthetische redenen een transparante tape willen maar geen plastic willen gebruiken, is dit een interessante tussenoplossing.

PLA tape (polymelkzuur, gewonnen uit maïszetmeel of suikerriet) is eveneens bio-based en composteerbaar onder industriële omstandigheden. Belangrijk om te weten: composteerbaar betekent niet dat je de tape in de thuiscompostbak kunt gooien. Industriële compostering vereist hogere temperaturen dan een tuincomposthoop biedt. In de praktijk belandt PLA tape bij het restafval of, als het zich mee laat verwerken, in de oudpapierstroom. De milieuwinst zit vooral in de hernieuwbare grondstof, niet zozeer in de afvalfase.

Beide varianten zijn momenteel duurder dan papieren tape en minder breed beschikbaar. Voor de meeste verzendtoepassingen biedt papieren tape of gomtape een betere balans tussen duurzaamheid, prijs en praktische inzetbaarheid.

Regelgeving en de recyclebaarheid van je hele verpakking

De Europese PPWR schrijft voor dat alle verpakkingen op de EU-markt vanaf 2030 minimaal 70% recyclebaar moeten zijn. Die beoordeling geldt voor de volledige verpakkingseenheid: doos, tape, etiket en opvulmateriaal samen. Een kartonnen doos met plastic tape scoort lager dan dezelfde doos met papieren tape, simpelweg omdat het papieren alternatief in dezelfde afvalstroom mee kan zonder het recyclingproces te verstoren.

In Nederland speelt daarnaast de tariefdifferentiatie van het Afvalfonds Verpakkingen een rol. Bedrijven die beter recyclebare verpakkingen op de markt brengen, betalen een gunstiger tarief voor de afvalbeheerbijdrage. De keuze voor recyclebare tape is dus niet alleen een milieuoverweging maar ook een financiële.

Overstappen zonder je proces te veranderen

De praktische overstap van plastic naar papieren tape is eenvoudiger dan veel bedrijven verwachten. Papieren tape met natuurrubberlijm past op de meeste standaard taperollers en handdozensluitmachines. De breedte en kernmaat zijn identiek aan die van PP tape, dus bestaande apparatuur hoeft doorgaans niet te worden vervangen.

Wat wel aandacht verdient is de opslag. Papieren tape is gevoeliger voor vocht dan plastic tape. Bewaar rollen in een droge ruimte bij kamertemperatuur en vermijd stapeling die de randen kan beschadigen. Onder normale opslagomstandigheden blijft papieren tape maanden volledig functioneel. Een prettige bijkomstigheid: papieren tape rolt vrijwel geruisloos af, in tegenstelling tot de kenmerkende scheurende geluiden van PP tape. In een druk inpakcentrum is dat een niet te onderschatten verschil voor de werkomgeving.

Wil je weten welke duurzame tape het beste past bij jouw verzendvolume en dozen? Neem contact op met Verpakking.nl voor onafhankelijk advies en een koppeling met leveranciers die milieuvriendelijke tapeoplossingen op maat kunnen bieden.